Siapa Patut Bayar Agent Fee Sewa Rumah & Jual Beli Hartanah?

Dalam urusan jual beli dan sewa rumah di Malaysia, isu agent fee atau komisen ejen hartanah sering menjadi persoalan. Ramai penyewa tertanya-tanya sama ada mereka wajib membayar agent fee, manakala pembeli rumah pula keliru mengapa mereka diminta membayar komisen sedangkan ejen bukan mereka yang lantik.

Sebenarnya, agent fee bukan caj wajib yang dikenakan kepada semua orang. Ia bergantung kepada siapa yang melantik ejen hartanah dan peranan ejen tersebut dalam transaksi. Artikel ini akan menerangkan secara lengkap siapa patut bayar agent fee di Malaysia, berdasarkan amalan sebenar industri hartanah tempatan.

Apa Itu Agent Fee?

Agent fee ialah bayaran komisen yang diterima oleh ejen hartanah atas perkhidmatan profesional mereka. Antara perkhidmatan yang biasanya termasuk dalam agent fee ialah:

• Mengiklankan hartanah di portal dan media pemasaran
• Mencari pembeli atau penyewa yang sesuai
• Menguruskan sesi lawatan (viewing)
• Rundingan harga dan terma perjanjian
• Membantu urusan dokumen asas transaksi

Agent fee bukan caj kerajaan, bukan cukai, dan bukan sebahagian daripada deposit. Ia adalah bayaran perkhidmatan kepada ejen dan hanya patut dibayar jika terdapat pelantikan serta persetujuan yang jelas.

Siapa Patut Bayar Agent Fee Untuk Jual Beli Rumah?

Bagi transaksi jual beli rumah di Malaysia, amalan pasaran yang paling lazim ialah:

Penjual rumah membayar agent fee.

Ini kerana dalam kebanyakan kes:

• Penjual yang melantik ejen hartanah untuk menjual rumah
• Ejen bertindak bagi pihak penjual
• Komisen dibayar daripada hasil jualan rumah

Jual beli: lazimnya penjual bayar

Untuk transaksi jual beli, amalan biasa di Malaysia adalah penjual melantik ejen dan membayar komisen. Kadar biasa komisen jualan untuk rumah kediaman biasanya sekitar 2%–3% daripada harga jualan, bergantung persetujuan antara penjual dan ejen.

Praktikal: kalau anda sebagai pembeli ditekan untuk bayar komisen sedangkan anda tak lantik ejen, anda boleh minta bukti perjanjian pelantikan antara penjual dan ejen sebelum bersetuju.

Siapa lantik, siapa bayar

Prinsip umum dalam industri: jika seseorang (penjual atau tuan rumah) melantik ejen untuk jual hartanah, maka penjual/tuan rumah bertanggungjawab membayar komisen. Jika anda yang lantik ejen (contoh: minta ejen carikan rumah), barulah anda yang patut bayar mengikut perjanjian. Sumber industri dan panduan portal hartanah mengesahkan amalan ini.

Kadar Agent Fee Jual Rumah di Malaysia

Untuk hartanah kediaman, kadar agent fee yang biasa digunakan ialah sekitar 2% hingga 3% daripada harga jualan, bergantung kepada perjanjian antara penjual dan ejen.

Contoh kiraan:
Harga rumah: RM600,000
Agent fee 3%: RM18,000
Bayaran ini biasanya ditanggung oleh penjual rumah.

Sebagai pembeli rumah, jika anda tidak pernah melantik ejen, anda tidak wajib membayar agent fee walaupun anda berurusan dengan ejen yang mewakili penjual.

Siapa Patut Bayar Agent Fee Untuk Sewa Rumah?

Dalam urusan sewa rumah di Malaysia, amalan industri menunjukkan bahawa:

Tuan rumah (landlord) biasanya membayar agent fee.

Ini kerana:

• Landlord melantik ejen untuk mencari penyewa
• Ejen membantu memasarkan unit dan menapis penyewa

Sewaan: lazimnya tuan rumah (landlord) bayar

Dalam amalan sewa, tuan rumah biasanya bayar komisen kepada ejen apabila ejen berjaya cari penyewa. Untuk kontrak setahun, amalan pasaran sering menggunakan 1 bulan sewa sebagai komisen (atau pro-rata untuk tempoh lebih pendek/lebih panjang). Untuk lanjutan/renewal, bayaran adalah bergantung pada perjanjian antara tuan rumah dan ejen.

Nota penting: Ada pengecualian, jika penyewa minta ejen buat servis khas (contoh: suruh carikan unit ikut spesifikasi, buat rundingan intensif) dan ada perjanjian bertulis, penyewa boleh jadi pihak yang perlu bayar.

Bila Penyewa Atau Pembeli Perlu Bayar Agent Fee?

Walaupun kebiasaannya agent fee dibayar oleh penjual atau landlord, terdapat situasi tertentu di mana pembeli atau penyewa memang perlu membayar agent fee.

1. Anda Melantik Ejen Secara Terus

Jika anda meminta ejen carikan rumah mengikut bajet, lokasi atau spesifikasi tertentu, anda dianggap telah melantik ejen tersebut dan bertanggungjawab membayar agent fee.

2. Ada Persetujuan Bertulis

Jika terdapat perjanjian bertulis yang menyatakan anda sebagai klien ejen dan menetapkan kadar komisen, agent fee tersebut sah untuk dibayar.

3. Perkhidmatan Khas Atau Eksklusif

Contohnya melibatkan banyak sesi viewing, rundingan kompleks atau carian unit yang sukar diperoleh dalam masa singkat.

Sekadar melihat iklan, hadir viewing dan bersetuju untuk sewa atau beli rumah tidak dikira sebagai melantik ejen.

Kadar Agent Fee Sewa Rumah (Amalan Pasaran)

Secara umum, kadar yang sering digunakan ialah:

Sewa 1 tahun: 1 bulan sewa
Sewa 2 tahun: 1.5 bulan sewa

Contoh:
Sewa bulanan: RM1,500
Agent fee: RM1,500 (biasanya dibayar oleh landlord)

Penyewa pula biasanya hanya perlu menyediakan deposit sewa, deposit utiliti dan duti setem perjanjian. Agent fee bukan tanggungjawab automatik penyewa.

Kesilapan Lazim Tentang Agent Fee Di Malaysia

Antara kesilapan yang sering berlaku termasuklah penyewa menyangka agent fee wajib dibayar, pembeli tidak tahu mereka sebenarnya tidak perlu membayar komisen, serta pelanggan tidak meminta bukti pelantikan ejen.

Hakikatnya, tiada undang-undang di Malaysia yang mewajibkan pembeli atau penyewa membayar agent fee tanpa persetujuan yang jelas.

Bezakan Agent Fee Dengan Deposit

Agent fee sering disalah anggap sebagai sebahagian daripada deposit. Sebenarnya:

• Deposit sewa bertujuan melindungi landlord
• Agent fee ialah bayaran perkhidmatan kepada ejen

Kedua-duanya adalah perkara berbeza dan tidak boleh disatukan.

Pastikan Ejen Hartanah Berdaftar

Sebelum membayar sebarang agent fee, pastikan ejen tersebut berdaftar dengan Lembaga Penilai, Pentaksir, Ejen Harta Tanah dan Pengurus Harta (LPPEH), mempunyai kad REN yang sah, dan maklumat agensi boleh disemak secara rasmi.

• Hanya ejen berdaftar (REN / estate agent yang didaftarkan dengan lembaga berkuasa) dibenarkan mengenakan dan menerima komisen rasmi. Di Malaysia badan pengawalselia ialah Lembaga Penilai, Pentaksir, Ejen Harta Tanah dan Pengurus Harta (LPPEH) laman rasmi LPPEH boleh digunakan untuk semak pendaftaran ejen/agensi.
• Kod etika/garis panduan LPPEH menyatakan syarat-syarat berkaitan pengambilan dan pembahagian yuran. Contohnya ejen tidak boleh terima bayaran dari lebih daripada satu pihak untuk transaksi yang sama tanpa persetujuan jelas.
• Ejen tak berdaftar (atau 'broker' yang tak rasmi) sering minta bayaran terus dari penyewa tanpa bukti perjanjian, itu berisiko dan boleh jadi penipuan.
• Ada juga kes di mana pihak tak lantik ejen namun dipaksa bayar “agent fee”; ini perlu ditolak kecuali ada perjanjian bertulis.

Cara semak kesahihan ejen / agen sebelum bayar

1. Semak nombor REN / nama firma di laman rasmi LPPEH: search.lppeh.gov.my atau laman LPPEH.
2. Minta kad REN & salinan perjanjian pelantikan (jika ejen kata dia dilantik oleh pemilik). Perjanjian harus menunjukkan siapa klien ejen dan kadar komisen. 
3. Bandingkan maklumat: nombor REN, nama ejen, nama firma mesti sepadan di rekod LPPEH dan kad yang diberikan. 
4. Jangan bayar tunai tanpa resit dan jangan serahkan wang kepada individu yang bukan wakil sah firma.
5. Jika ragu, hubungi firma/agensi itu terus menggunakan nombor rasmi yang tersenarai di laman web firma atau LPPEH.

FAQ: Agent Fee Malaysia (Soalan Lazim)

1. Adakah penyewa wajib bayar agent fee di Malaysia?

Tidak. Penyewa tidak wajib bayar agent fee jika penyewa tidak melantik ejen. Dalam amalan pasaran Malaysia, agent fee untuk sewa rumah biasanya dibayar oleh tuan rumah (landlord) kerana landlord yang melantik ejen untuk mencari penyewa.

2. Adakah pembeli rumah perlu bayar agent fee?

Kebiasaannya tidak perlu. Untuk urusan jual beli rumah, agent fee lazimnya dibayar oleh penjual, bukan pembeli. Pembeli hanya perlu bayar agent fee jika pembeli melantik ejen sendiri dan ada persetujuan bertulis.

3. Berapa kadar agent fee jual beli rumah di Malaysia?

Kadar agent fee jual beli rumah kediaman di Malaysia biasanya sekitar 2% hingga 3% daripada harga jualan. Kadar sebenar bergantung kepada perjanjian antara penjual dan ejen hartanah.

4. Berapa agent fee sewa rumah yang biasa dikenakan?

Amalan pasaran yang biasa:

• Sewa 1 tahun: 1 bulan sewa
• Sewa 2 tahun: 1.5 bulan sewa

Namun, bayaran ini biasanya ditanggung oleh landlord, bukan penyewa.

5. Bila penyewa atau pembeli memang perlu bayar agent fee?

Anda perlu bayar agent fee jika:

• Anda melantik ejen secara peribadi
• Ada perjanjian bertulis yang menyatakan anda sebagai klien
• Anda meminta perkhidmatan khas seperti carian spesifik atau rundingan intensif

Jika anda hanya respon iklan dan hadir viewing, itu bukan melantik ejen.

6. Adakah agent fee sama dengan deposit sewa?

Tidak. Agent fee dan deposit adalah dua perkara berbeza. Deposit ialah wang jaminan untuk landlord, manakala agent fee ialah bayaran perkhidmatan kepada ejen dan tidak boleh dipulangkan.

7. Bolehkah ejen kutip agent fee tanpa perjanjian bertulis?

Secara profesional, tidak sepatutnya. Agent fee hanya wajar dikenakan jika ada pelantikan dan persetujuan yang jelas. Tanpa perjanjian bertulis, anda berhak untuk menolak bayaran tersebut.

8. Bagaimana nak semak ejen hartanah itu sah?

Pastikan ejen berdaftar dengan Lembaga Penilai, Pentaksir, Ejen Harta Tanah dan Pengurus Harta (LPPEH) dan mempunyai kad REN yang sah. Ejen tidak berdaftar tidak dibenarkan mengutip agent fee.

9. Apa perlu buat jika dipaksa bayar agent fee?

Anda boleh:

• Minta perjanjian pelantikan bertulis
• Tolak bayaran jika anda tidak melantik ejen
• Buat aduan rasmi kepada LPPEH jika ejen melanggar etika atau tidak berdaftar

Isu agent fee di Malaysia sebenarnya tidak rumit jika difahami dengan betul. Selagi anda tahu siapa yang melantik ejen, anda boleh tentukan siapa yang patut membayar komisen ejen hartanah.

Sebagai pembeli atau penyewa, jangan takut bertanya, minta bukti pelantikan, dan pastikan semuanya jelas sebelum membuat sebarang bayaran.

Artikel Lain:

• Tertipu Ejen Hartanah Palsu? Ini Cara Kenal Ejen Berdaftar di Malaysia
• How Property Agents Can Build Their Own Website Easily